Skip navigation links

Trung Quốc với mô hình tổ chức các cơ quan lưu trữ
Send this page to somebodyPrint this pageFeedback

Bài viết tổng hợp và giới thiệu sơ lược về hệ thống kho lưu trữ của Trung Quốc.

Luật Lưu trữ nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa năm 1987 đã đưa ra nguyên tắc chung để tổ chức công tác lưu trữ trong phạm vi toàn quốc là “lãnh đạo thống nhất, quản lý phân cấp”. Trên cơ sở của nguyên tắc này, trong thời gian qua, hệ thống các cơ quan lưu trữ ở Trung Quốc được xây dựng theo mô hình gồm đầy đủ các thành phần là cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ nhà nước và địa phương (từ cấp huyện trở lên), cơ quan lưu trữ của các đoàn thể, các đơn vị sự nghiệp và các tổ chức khác, hệ thống kho lưu trữ từ trung ương đến địa phương (từ cấp huyện trở lên).

I. Các cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ

1. Cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ nhà nước

Cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ nhà nước chính là Cục Lưu trữ nhà nước Trung Quốc, thành lập vào tháng 10 năm 1954, đến năm 1993 hợp nhất với Kho Lưu trữ trung ương Trung Quốc, thực hiện hai chức năng chính là quản lý hành chính sự nghiệp lưu trữ toàn quốc và bảo quản, khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ trung ương. Cục Lưu trữ nhà nước Trung Quốc và Kho Lưu trữ trung ương Trung Quốc là cơ quan trực thuộc Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quốc Vụ viện nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, đơn vị cấp dưới so với bộ, do Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc quản lý. Cục trưởng (kiêm Trưởng kho) do Trung ương Đảng Cộng sản và QuốcVụ viện ra quyết định bổ nhiệm. Chức năng, nhiệm vụ chủ yếu như sau:

Một là, thực hiện quy hoạch tổng thể, quản lý vĩ mô công tác lưu trữ toàn quốc. Dựa vào chính sách, pháp của Đảng và Nhà nước, ban hành các chính sách, phương châm, quy phạm pháp luật và cơ chế điều lệ của công tác lưu trữ; tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, giám sát, điều tiết công tác nghiệp vụ lưu trữ của các cơ quan trung ương, quân đội, các đoàn thể quần chúng và các tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương.

Hai là, quản lý tập trung thống nhất tài liệu lưu trữ quan trọng của Đảng và các cơ quan trung ương, duy trì sự hoàn chỉnh của tài liệu lưu trữ, bảo đảm sự an toàn của tài liệu lưu trữ.

Ba là, chịu trách nhiệm tiếp nhận, thu thập, chỉnh lý, bảo quản những tài liệu lưu trữ quan trọng của Đảng, của các cơ quan trung ương, thúc đẩy việc quản lý hiện đại hóa và xây dựng hiện đại hóa công tác lưu trữ, làm tốt công tác nghiên cứu, biên soạn, xuất bản tài liệu lưu trữ, cung cấp cho xã hội khai thác, sử dụng. Thu thập những tài liệu lưu trữ của Trung Quốc và có liên quan đến Trung Quốc bị thất lạc ở nước ngoài.

Bốn là, ban hành quy hoạch xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác lưu trữ, tổ chức công tác giáo dục chuyên ngành lưu trữ và bồi dưỡng cán bộ chuyên ngành lưu trữ. Chịu trách nhiệm các công tác liên quan đến tuyển dụng chức danh nghiệp vụ lưu trữ.

Năm là, tổ chức các hoạt động đối ngoại và giao lưu quốc tế về công tác lưu trữ.

2. Cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ địa phương

Ngoài cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ nhà nước, ở các địa phương từ cấp huyện trở lên trên toàn lãnh thổ Trung Quốc đều thành lập được cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ địa phương, chính là cục lưu trữ tỉnh (khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương), cục lưu trữ khu vực (thành phố, châu tự trị) và cục lưu trữ huyện, thuộc sự quản lý của các cơ quan hữu quan của Đảng ủy, chính quyền các cấp địa phương sở tại.

Theo khoản 2 điều 6 chương II Luật Lưu trữ, chức năng và quyền hạn của cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ của ủy ban nhân dân các cấp địa phương từ cấp huyện trở lên là “chủ quản sự nghiệp lưu trữ trong khu vực hành chính của mình, đồng thời thực hiện đôn đốc, giám sát và chỉ đạo đối với công tác lưu trữ của các cơ quan, đoàn thể, đơn vị sự nghiệp doanh nghiệp và các tổ chức khác trong khu vực hành chính của mình”. Nội dung này được cụ thể hóa tại điều 5 chương II  Biện pháp hướng dẫn thực thi Luật Lưu trữ.

Trên cơ sở của Luật Lưu trữ nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và Biện pháp hướng dẫn thực thi Luật Lưu trữ nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, kết hợp với tình hình thực tiễn, các địa phương ban hành Điều lệ về việc quản lý tài liệu lưu trữ riêng của mình. Điều lệ này phải được thông qua tại Hội nghị của Ủy ban thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân các cấp địa phương. Trong Điều lệ có một chương quy định về chức năng, quyền hạn của các cơ quan lưu trữ.

3. Cơ quan lưu trữ của các đoàn thể, các đơn vị sự nghiệp và các tổ chức khác

Cơ quan lưu trữ của các đoàn thể, các đơn vị sự nghiệp và các tổ chức khác chịu sự giám sát, điều tiết, đôn đốc và chỉ đạo của cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ của ủy ban nhân dân các cấp địa phương từ cấp huyện trở lên trong khu vực hành chính của mình.

Điều 7 Luật Lưu trữ và điều 6 Biện pháp hướng dẫn thực thi Luật Lưu trữ quy định nhiệm vụ của các cơ quan này chủ yếu là quản lý thống nhất tài liệu lưu trữ của đơn vị mình, giao nộp tài liệu lưu trữ cho các kho lưu trữ hữu quan theo quy định, đồng thời thực hiện giám sát, đôn đốc và chỉ đạo đối với công tác lưu trữ của các đơn vị trực thuộc.

II. Hệ thống kho lưu trữ từ trung ương đến địa phương của Trung Quốc

Ở Trung Quốc, việc xây dựng và thành lập các kho lưu trữ có lịch sử lâu đời. Từ “Thiên phủ” thời nhà Chu, “Thạch cừ các” thời nhà Hán, “Giáp khố” thời nhà Đường hay “Giả các khố” thời Tống – Nguyên đến “Hoàng sử thành” thời Minh – Thanh đều là những cơ quan lưu trữ và bảo quản tài liệu của các triều đại phong kiến ở Trung Quốc, điểm khác nhau chỉ ở tên gọi.

Ngày nay, cùng với sự nhận thức đúng đắn của Đảng và Chính phủ Trung Quốc về vai trò, tầm quan trọng và ý nghĩa lịch sử của tài liệu lưu trữ, vấn đề xây dựng các kho lưu trữ chuyên dụng để bảo quản an toàn và khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn tài sản quý báu của quốc gia lại càng được chú trọng hơn. Trung Quốc hiện đã thiết lập được một mạng lưới tương đối hoàn chỉnh gồm gần 4.000 kho lưu trữ các loại, các cấp.

Theo “Nguyên tắc sắp xếp và phương án bố cục kho lưu trữ toàn quốc” được Quốc vụ viện nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa thông qua ngày 27 tháng 3 năm 1992, hệ thống kho lưu trữ của Trung Quốc được quy hoạch có kho lưu trữ nhà nước các cấp, kho lưu trữ bộ ngành và kho lưu trữ của các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp.

1. Kho lưu trữ nhà nước các cấp

Kho lưu trữ nhà nước các cấp là đơn vị sự nghiệp văn hóa hoặc đơn vị sự nghiệp khoa học kỹ thuật do cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ các cấp trung ương và địa phương trực tiếp quản lý, có hai loại là kho lưu trữ tổng hợp và kho lưu trữ chuyên ngành. Ví dụ:

- Kho lưu trữ tổng hợp cấp trung ương có Kho Lưu trữ trung ương Trung Quốc, Kho Lưu trữ lịch sử số 1, Kho Lưu trữ lịch sử số 2.
 

Kho Lưu trữ trung ương Trung Quốc được thành lập năm 1959. Tài liệu lưu trữ hiện đang được bảo quản tại kho này là 283 phông, gồm hơn 1.000.000 hồ sơ tài liệu lưu trữ giấy, hơn 2.000.000 quyển tư liệu, hơn 14.000 tài liệu nghe nhìn, hơn 100.000 tài liệu ảnh liên quan đến các lĩnh vực chính trị, văn hóa, kinh tế v.v…, có nội dung phong phú, giá trị quý báu.

 

Đây là nơi thu thập, quản lý tài liệu lưu trữ được hình thành bởi các cơ quan trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, cơ quan trung ương của các đoàn thể quần chúng, các cơ quan đại diện của Trung Quốc ở nước ngoài và chính quyền khu vực biên giới lãnh thổ thời kỳ trước khi thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và tài liệu lưu trữ của các cơ quan trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, của Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc và Ủy ban thường vụ, của Quốc vụ viện và các đơn vị trực thuộc, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, các đoàn thể nhân dân toàn quốc như Ủy ban Hiệp chính toàn quốc, Tổng Liên đoàn Lao động, Liên hiệp Hội phụ nữ toàn quốc, Đoàn thanh niên cộng sản và các đơn vị trực thuộc… từ sau khi thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
 

Kho Lưu trữ lịch sử số 1 bảo quản tài liệu lưu trữ của các cơ quan trung ương và một số cơ quan địa phương thời đại Minh – Thanh với hơn 74 phông, 10.000.000 tài liệu. Đây là một trong những kho lưu trữ nổi tiếng bảo quản tài liệu lưu trữ thời Minh – Thanh với số lượng nhiều nhất, là trung tâm tư liệu nghiên cứu lịch sử thời Minh – Thanh và lịch sử cận đại.

 

Kho Lưu trữ lịch sử số 2 là đơn vị sự nghiệp văn hóa thu thập và quản lý tài liệu lưu trữ của các cơ quan trung ương trong các chính quyền thời kỳ Dân quốc, có tổng cộng 900 phông, hơn 1.300.000 hồ sơ, 35.000 mét giá tài liệu. Đây cũng là kho lưu trữ tài liệu thời kỳ Dân quốc với số lượng lớn nhất, đồng thời là trung tâm nghiên cứu về lịch sử thời kỳ Dân quốc.

- Kho lưu trữ tổng hợp cấp địa phương được phân chia theo khu vực hành chính gồm kho lưu trữ tỉnh (khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương), kho lưu trữ khu vực (thành phố, châu tự trị) và kho lưu trữ huyện.
 
 

  Kho Lưu trữ tỉnh Quảng Đông

   
 

 

 Kho Lưu trữ thành phố Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến  

 Kho Lưu trữ huyện Thanh Lưu, thành phố Tam Minh, tỉnh Phúc Kiến


- Kho lưu trữ chuyên ngành là kho lưu trữ chỉ thu thập và quản lý những tài liệu lưu trữ của một lĩnh vực chuyên ngành nào đó hoặc tài liệu lưu trữ trên những vật mang tin đặc thù. Ví dụ: Kho Lưu trữ ảnh Trung Quốc, Kho Lưu trữ xây dựng thành phố Thường Châu, Kho Lưu trữ xây dựng thành phố Nam Kinh, Kho Lưu trữ xây dựng thành phố Thượng Hải …
 

 

 Kho Lưu trữ Xây dựng thành phố Thường Châu, tỉnh Giang Tô 

 Một góc của Kho Lưu trữ ảnh Trung Quốc


 
2. Kho lưu trữ bộ ngành

Kho Lưu trữ bộ ngành là đơn vị sự nghiệp trực thuộc một số cơ quan chủ quản chuyên ngành của trung ương, thu thập, quản lý tài liệu lưu trữ của đơn vị mình, được thành lập trên cơ sở của những yêu cầu về bảo mật an ninh, an toàn nhà nước hoặc các yêu cầu đặc thù của ngành.
Ở Trung Quốc, tài liệu lưu trữ ngoại giao được lưu trữ vĩnh viễn tại Kho Lưu trữ Bộ Ngoại giao, tài liệu lưu trữ quốc phòng được lưu trữ vĩnh viễn tại Kho Lưu trữ Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc.

 

Kho Lưu trữ Bộ Ngoại giao Trung Quốc chịu trách nhiệm thu thập và bảo quản vĩnh viễn tài liệu lưu trữ được hình thành của Bộ Ngoại giao và các đơn vị trực thuộc, thực hiện chỉ đạo, đôn đốc và giám sát công tác lưu trữ của các đơn vị trong và trực thuộc Bộ, các Lãnh sứ quán Trung Quốc ở nước ngoài, Văn phòng Ngoại giao của Trung Quốc tại Hồng Kông, Ma Cao. 

 

Phòng đọc của Kho Lưu trữ Bộ Ngoại giao

Kho Lưu trữ Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc được thành lập năm 1980, trực thuộc Văn phòng Bộ Tổng tham mưu Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc.

Kho là nơi bảo quản, gìn giữ tài liệu lưu trữ lịch sử của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc và các tổ chức tiền thân của nó trước năm 1949; tài liệu lưu trữ của Ủy ban Quân sự trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và các đơn vị trực thuộc sau năm 1950; tài liệu lưu trữ của Bộ Tổng tham mưu, Bộ Chính trị; tài liệu lưu trữ của lục quân Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc; tài liệu lưu trữ của Quân tình nguyện Trung Quốc và các tư liệu lịch sử chiến tranh quân sự khác. 

Kho Lưu trữ Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc.

3. Kho lưu trữ các doanh nghiệp, các đơn vị sự nghiệp và các tổ chức khác
Do nhu cầu công tác thực tế và mục đích khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ phục vụ nghiên cứu, học tập, các doanh nghiệp lớn và vừa, các học viên, trường đại học, cao đẳng, các viện nghiên cứu ở Trung Quốc đều có thể thành lập các kho lưu trữ để bảo quản tài liệu lưu trữ của đơn vị mình. Phương án thành lập kho cần được sự đồng ý của cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý hành chính về lưu trữ cùng cấp.

Trung Quốc có nhiều kho lưu trữ doanh nghiệp như Kho Lưu trữ Tổng công ty Đường sắt Trung Quốc, Kho Lưu trữ Công ty Lưới điện Trung Quốc, Kho Lưu trữ Công ty Ống gang thép Thiên Tân … Ngoài ra, ở hầu hết các trường đại học, cao đẳng đều thành lập các kho lưu trữ với quy mô khác nhau, chẳng hạn Kho Lưu trữ Trường Đại học Nhân dân Trung Quốc, Kho Lưu trữ Trường Đại học Trùng Khánh, Kho Lưu trữ Trường Đại học Đông Nam, Kho Lưu trữ Học viện Công nghiệp nhẹ Trịnh Châu…

 

 

 Kho Lưu trữ Công ty Ống gang thép Thiên Tân

 Kho Lưu trữ Trường Đại học Nhân dân Trung Quốc

Mỗi cơ quan lưu trữ trong mô hình được nói đến trên đây đều đã và đang phát huy được tối đa vai trò riêng của mình. Thực tế chứng minh rằng, sự ra đời và phát triển của các cơ quan này góp phần đáng kể làm cho công tác lưu trữ ở Trung Quốc hiện nay được quản lý một cách có hệ thống và hiệu quả hơn.

(Tổng hợp và giới thiệu: Vũ Thị Thu Hiền, Phòng Thông tin – Thư viện, Trung tâm KHCN Văn thư - Lưu trữ)

Tài liệu tham khảo:

1. www.saac.gov.cn

2. https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%A4%AE%E6%A1%A3%E6%A1%88%E9%A6%86

3. http://baike.baidu.com/subview/8617560/8574421.htm

4. http://baike.baidu.com/view/916687.htm

5. http://baike.baidu.com/view/122804.htm

6. http://baike.baidu.com/view/677637.htm

7. http://baike.baidu.com/view/438728.htm

Created by doanthuha
 


Tin khác:

   Vài nét về Lưu trữ Quốc gia Nhật Bản(26/04/2016)
   Nga đặt cơ quan Lưu trữ trực thuộc Tổng thống(08/04/2016)
Hit Counter

                                 © Trung tâm Tin học - Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước. Liên lạc với Ban Biên tập

                                 Số giấy phép: 64/GP-BC, cấp ngày: 12/02/2007.

                                 Địa chỉ: 12, Đào Tấn, Ba Đình, Hà Nội; Điện thoại: (84-4) 37660370; Fax: (84-4) 37665165
                                 ® Ghi rõ nguồn "archives.gov.vn" khi phát hành lại thông tin từ website này.